Technologia
serwerownia

Serwery s─ů dzi┼Ť wykorzystywane tak powszechnie, ┼╝e zwykle nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego faktu, a wykorzystanie serwer├│w ┼é─ůczymy cz─Östo jedynie z zastosowaniami biznesowymi lub gamingowymi (serwery do gier online). Warto jednak pami─Öta─ç, ┼╝e nie tylko firmy korzystaj─ů z rozwi─ůza┼ä serwerowych – praktycznie ca┼éy Internet nie m├│g┼éby istnie─ç bez serwer├│w hostingowych, udost─Öpniaj─ůcych w┼éa┼Ťcicielom i administratorom stron przestrze┼ä, w kt├│rej umieszczane s─ů tre┼Ťci przegl─ůdane przez miliony u┼╝ytkownik├│w sieci ka┼╝dego dnia.┬á

Czym jest serwer komputerowy?

W bran┼╝y informatycznej za serwer komputerowy uwa┼╝any jest program albo urz─ůdzenie, kt├│re zapewnia okre┼Ťlone funkcjonalno┼Ťci innym programom lub urz─ůdzeniom (tzw. klientom). Funkcjonalno┼Ťci dostarczane przez serwery okre┼Ťla si─Ö jako “us┼éugi” – mo┼╝e to by─ç np. wykonywanie oblicze┼ä, udost─Öpnianie danych, wymiana plik├│w czy obs┼éuga zada┼ä zwi─ůzanych z drukowaniem.

Warto zauwa┼╝y─ç, i┼╝ jeden serwer mo┼╝e by─ç wykorzystywany do obs┼éugi wielu klient├│w, podobnie jak pojedynczy klient mo┼╝e u┼╝ywa─ç wielu r├│┼╝nych serwer├│w. W obu tych przypadkach procesy klienta mog─ů by─ç inicjowane i dzia┼éa─ç zar├│wno po stronie urz─ůdzenia, z kt├│rego jest wysy┼éane ┼╝─ůdanie do serwera, jak i na samym serwerze po uprzednim po┼é─ůczeniu si─Ö z nim przez klienta. Pod wzgl─Ödem modeli wsp├│┼édzielenia zasob├│w mi─Ödzy klientem a serwerem wyr├│┼╝niamy dwa modele: serwer-klient oraz P2P (peer-to-peer).

W hierarchicznym modelu serwer-klient wyst─Öpuje podzia┼é r├│l mi─Ödzy urz─ůdzeniami, polegaj─ůcy na tym, ┼╝e jeden komputer dostarcza wszystkich us┼éug, a pozosta┼ée urz─ůdzenia (klienci) pod┼é─ůczaj─ůc si─Ö do niego mog─ů korzysta─ç z tych us┼éug po wys┼éaniu odpowiedniego ┼╝─ůdania. W modelu peer-to-peer natomiast wszystkie urz─ůdzenia znajduj─ůce si─Ö w danej sieci komputerowej pe┼éni─ů zar├│wno rol─Ö serwer├│w, jak i klient├│w i s─ů wobec siebie r├│wnorz─Ödne. Model P2P jest wykorzystywany w okre┼Ťlonych sytuacjach – np. przy wymianie plik├│w pomi─Ödzy u┼╝ytkownikami sieci.

technologia

Historia i informacje serwer├│w

Zastosowanie s┼éowa “serwer” w informatyce wi─ů┼╝e si─Ö z opracowaniem teorii kolejek oraz notacji Kendalla, w kt├│rej ten termin pojawia si─Ö po raz pierwszy w roku 1953. Okre┼Ťlenie “serwer” pojawia si─Ö r├│wnie┼╝ w dokumentacji zwi─ůzanej z ARPANET-em (sieci─ů, kt├│ra sta┼éa si─Ö baz─ů do stworzenia World-Wide Web, czyli Internetu), gdzie stanowi opozycj─Ö dla “u┼╝ytkownika”. Definicja serwera jako dzia┼éaj─ůcego w tle procesu (DAEMON – z ang. Disk And Execution MONitor) dostarczaj─ůcego na rzecz u┼╝ytkownika us┼éugi dzia┼éaj─ůce cz─Östo na komputerze innym ni┼╝ ten, na kt├│rym funkcjonuje serwer, pojawia si─Ö w roku 1981 w tzw. Jargon File, czyli s┼éowniku gwary programistycznej (wydano go w wersji ksi─ů┼╝kowej po raz pierwszy w 1983 roku jako “Hacker”s Dictionary”).

Pierwszym na ┼Ťwiecie serwerem sieciowym by┼é serwer uruchomiony w CERN w 1991 roku przez Tima Bernersa-Lee. Warto zaznaczy─ç, ┼╝e ju┼╝ 10 lat p├│┼║niej, wraz z b┼éyskawicznym rozwojem technologii komputerowych, na ca┼éym ┼Ťwiecie funkcjonowa┼éo ju┼╝ ponad 14 milion├│w serwer├│w ro┼╝nego rodzaju. Obecnie szacuje si─Ö, ┼╝e ┼é─ůczna liczba serwer├│w wynosi nawet oko┼éo 100 milion├│w, przy czym dane te s─ů tylko szacunkowe ze wzgl─Ödu na fakt, i┼╝ wiele firm i organizacji nie ujawnia dok┼éadnej ani nawet przybli┼╝onej liczby wykorzystywanych serwer├│w.

Rodzaje serwer├│w komputerowych

Serwery komputerowe mo┼╝na podzieli─ç wed┼éug rozmaitych kryteri├│w, jednak przyj─Öte powszechnie rozr├│┼╝nienia s─ů najcz─Ö┼Ťciej nast─Öpuj─ůce:

a) podział serwerów ze względu na funkcję:

  • serwer aplikacji┬á(oferuje w obr─Öbie danej sieci r├│┼╝nego rodzaju programy, zwykle aplikacje u┼╝ytkowe, kt├│re mog─ů by─ç wykorzystywane przez u┼╝ytkownik├│w zdalnych. Serwerem aplikacji jest r├│wnie┼╝ program komputerowy uruchomiony na zdalnej maszynie i obs┼éuguj─ůcy ┼╝─ůdania kierowane przez klient├│w do danej aplikacji – zwykle ┼╝─ůdania te s─ů kierowane za po┼Ťrednictwem przegl─ůdarki internetowej);
  • serwer katalog├│w┬á(zapewnia pojedynczy punkt dost─Öpu, pozwalaj─ůcy u┼╝ytkownikom centralnie wyszukiwa─ç informacje w rozproszonej sieci. Serwer tego typu indeksuje bazy danych, pliki oraz informacje z wi─Ökszych sieci i umo┼╝liwia wyszukiwanie informacji m. in. za pomoc─ů s┼é├│w kluczowych);
  • serwer komunikacyjny┬á(utrzymuje ┼Ťrodowisko niezb─Ödne dla jednego ko┼äcowego punktu komunikacji, czyli u┼╝ytkownika albo urz─ůdzenia, do znalezienia innych punkt├│w ko┼äcowych i komunikowania si─Ö z nimi. Tego typu serwery mog─ů, ale nie musz─ů, posiada─ç katalog punkt├│w ko┼äcowych i/lub us┼éug─Ö wykrywania obecno┼Ťci w zale┼╝no┼Ťci od parametr├│w danej sieci);
  • serwer obliczeniowy┬á(zapewnia klientom danej sieci szeroki zakres zasob├│w obliczeniowych w postaci mocy procesora oraz pami─Öci RAM);
  • serwer baz danych┬á(gromadzi, porz─ůdkuje, przetwarza, utrzymuje i udost─Öpnia w danej sieci dowolne formy baz danych);
  • serwer faksowy┬á(zamienia przes┼éane przez nadawc─Ö dokumenty na faksy oraz przesy┼éa je do okre┼Ťlonego odbiorcy. Tego typu serwery s─ů r├│wnie┼╝ odpowiedzialne za odbieranie i obs┼éug─Ö przychodz─ůcych faks├│w);
  • serwer plik├│w┬á(udost─Öpnia u┼╝ytkownikom danej sieci przechowywane na nim pliki i foldery, jak r├│wnie┼╝ przestrze┼ä dyskow─ů s┼éu┼╝─ůc─ů do przechowywania plik├│w przez poszczeg├│lnych klient├│w);
  • serwer gry┬á(serwer tego typu umo┼╝liwia komputerom lub innym urz─ůdzeniom gamingowym, np. konsolom, gr─Ö w trybie multiplayer w grach oferuj─ůcych taki typ rozgrywki);
  • serwer poczty elektronicznej┬á(umo┼╝liwia przesy┼éanie wiadomo┼Ťci internetowych przez klient├│w w ramach danej sieci przy wykorzystaniu ich adres├│w poczty elektronicznej);
  • serwer medi├│w┬á(udost─Öpnia w danej sieci pliki audio lub wideo w postaci cyfrowej za po┼Ťrednictwem streamingu, co pozwala ogl─ůda─ç lub s┼éucha─ç tych plik├│w bez konieczno┼Ťci pobierania ich w ca┼éo┼Ťci na dysk klienta);
  • serwer druku┬á(udost─Öpnia w obr─Öbie danej sieci jedn─ů lub wi─Öcej drukarek oraz zarz─ůdza wydrukami zleconymi przez klient├│w i obs┼éuguje pozosta┼ée zadania zwi─ůzane z drukowaniem);
  • serwer d┼║wi─Öku┬á(jest to oprogramowanie, kt├│re pozwala u┼╝ywa─ç i uzyskiwa─ç dost─Öp do wielu urz─ůdze┼ä d┼║wi─Ökowych jednocze┼Ťnie – zwykle s─ů to karty d┼║wi─Ökowe. Najcz─Ö┼Ťciej serwer d┼║wi─Öku dzia┼éa jako daemon);
  • serwer po┼Ťrednicz─ůcy┬á(to komputer albo oprogramowanie, kt├│rego zadaniem jest po┼Ťredniczenie pomi─Ödzy ┼╝─ůdaniami wysy┼éanymi przez klient├│w danej sieci do innych serwer├│w w celu odci─ů┼╝enia ┼é─ůcz w du┼╝ych, rozbudowanych sieciach. Serwery tego typu s─ů cz─Östo wykorzystywane w roli serwer├│w anonimizuj─ůcych, czyli ukrywaj─ůcych prawdziwy adres IP komputera klienta);
  • serwer WWW┬á(jego zadaniem jest hostowanie stron internetowych oraz obs┼éuga ┼╝─ůda┼ä protoko┼éu komunikacyjnego HTTP w celu udost─Öpnienia klientom danej sieci stron internetowych).

b) podział serwerów ze względu na obudowę:

  • obudowa tower┬á(obudowa tego typu jest z wygl─ůdu podobna do obud├│w stosowanych w stacjonarnych komputerach domowych, zwykle jednak jest znacznie solidniej wykonana, a tak┼╝e wi─Öksza. Wynika to z faktu, ┼╝e musz─ů si─Ö w niej zmie┼Ťci─ç wszystkie podzespo┼éy niezb─Ödne do stabilnej pracy serwera, w tym wydajne systemy ch┼éodzenia, konieczny jest tak┼╝e zapas miejsca na ewentualn─ů rozbudow─Ö serwera o nowe komponenty – np. kolejne dyski twarde, pami─Ö─ç RAM czy nap─Ödy optyczne);
  • obudowa rack┬á(jest to standard umo┼╝liwiaj─ůcy umieszczenie serwer├│w w tego typu obudowach w tzw. szafach serwerowych, dzi─Öki czemu powierzchnia dost─Öpna w serwerowniach jest wykorzystywana znacznie efektywniej, ni┼╝ w przypadku obud├│w typu tower. Obudowy serwerowe typu rack maj─ů szeroko┼Ť─ç 19 cali, czyli 48,26 cm i cz─Östo s─ů wyposa┼╝one w szyny u┼éatwiaj─ůce wysuni─Öcie serwera z szafy, gdy zachodzi taka potrzeba).
  • obudowa kasetowa┬á(w tego typu obudowie mo┼╝na umie┼Ťci─ç wiele oddzielnych serwer├│w. Cech─ů szczeg├│ln─ů serwer├│w kasetowych jest fakt, ┼╝e same serwery nie posiadaj─ů ┼╝adnych komponent├│w ┼Ťrodowiskowych, czyli zasilaczy ani wentylator├│w – te elementy s─ů montowane w obudowie kasetowej i wykorzystywane s─ů przez wszystkie znajduj─ůce si─Ö w danej obudowie serwery. Pod wzgl─Ödem efektywno┼Ťci wykorzystania dost─Öpnego miejsca jest to rozwi─ůzanie korzystniejsze ni┼╝ serwery rack, gdy┼╝ pojedyncza obudowa kasetowa zamontowana w szafie serwerowej mie┼Ťci wi─Öksz─ů liczb─Ö serwer├│w).

Ceny serwer├│w

Koszt zakupu serwera uzale┼╝niony jest od wielu czynnik├│w, z kt├│rych najwa┼╝niejsze to parametry i konfiguracja sprz─Ötowa, producent i typ serwera. Nie bez znaczenia jest, rzecz jasna, posiadany bud┼╝et, jednak rozwi─ůzania serwerowe dost─Öpne obecnie na rynku maj─ů na tyle przyst─Öpne ceny, ┼╝e praktycznie ka┼╝da firma, kt├│ra potrzebuje serwera, mo┼╝e sobie na niego pozwoli─ç. Najta┼äsze rozwi─ůzania mo┼╝na kupi─ç ju┼╝ nawet za kilka tysi─Öcy z┼éotych.

laptop

Czym różni się serwer od zwykłego komputera?

Podstawow─ů r├│┼╝nic─ů jest czas pracy – komputery domowe rzadko pracuj─ů bez przerwy przez d┼éu┼╝szy czas (np. kilkana┼Ťcie czy kilkadziesi─ůt godzin), podczas gdy dla serwer├│w sta┼éa praca przez tygodnie, miesi─ůce, a nawet lata jest norm─ů. Z tego wynikaj─ů kolejne istotne r├│┼╝nice na poziomie sprz─Ötowym: serwery posiadaj─ů zwykle co najmniej jeden (a nierzadko wi─Öcej) zasilaczy awaryjnych, niezwykle wydajne systemy ch┼éodzenia, wiele procesor├│w o du┼╝ej mocy obliczeniowej, liczne dyski twarde oraz ogromne ilo┼Ťci pami─Öci RAM. Ponadto serwery s─ů chronione przed potencjaln─ů utrat─ů danych przez zaawansowane systemy bezpiecze┼ästwa.

Oprogramowanie serwerowe

Dedykowane oprogramowanie serwerowe jest niezb─Ödne zar├│wno do pracy samych serwer├│w (system operacyjny), jak i realizowania przez nie konkretnych us┼éug. Z uwagi na wysoki poziom specjalizacji serwer├│w oprogramowanie jest tworzone w taki spos├│b, by by┼éo dostosowane do przeznaczenia serwera, na kt├│rym jest ono instalowane. Do najbardziej znanych producent├│w oprogramowania serwerowego nale┼╝─ů mi─Ödzy innymi: Microsoft, Apache Software Foundation, Oracle i VMWare.

Dodaj komentarz